ویژگی های بتن اکسپوز چیست؟
این نوع ماده ساختمانی ، پنل های بتنی پیش ساخته هستند که در ساخت سازه و در فضاهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرند. از جمله خصوصیات بارز این نوع پنل های بتنی یکدست ، صاف و صیقلی بودن است. در ساخت پروژه های بزرگ ساختمانی و برای نماکاری ساختمان از این نوع بتن به وسعت زیاد استفاده می شود. علت این کار این است که این نوع پنل بتنی هزینه های نماکاری را به میزان بسیار زیادی کاهش می دهد و از سوی دیگر در تمامی فصول سال و همه اقلیم های جغرافیایی قابلیت کاربرد دارد.
وسعت کاربرد و استفاده از این ماده ساختمانی فقط به نماکاری پروژه های بزرگ ختم نمی شود. اگر بگوییم این پل بتنی در تمامی ساختمان ها کوچک و بزرگ اطراف ما استفاده می شود ، حرف گزافی نگفتیم. کاربرد آن در دکوراسیون داخلی ، کفپوش استخرها ، کفپوش پیاده رو و معابر ، مبلمان شهری و… نشان دهنده امتیازات بی شماری است که این نوع ماده ساختمانی مدرن دارد. به همین دلیل هم طرفداران زیادی پیدا کرده است.
مزایای بتن اکسپوز
مزایای قابل توجهی برای این نوع بتن قابل تصور است. در ادامه و از میان ویژگی های بتن اکسپوز به برخی از مهمترین موارد آن اشاره خواهیم کرد:
- سازگاری با انواع شرایط آب و هوایی و اقلیم های جغرافیایی متعدد
- مقاومت بسیار بالا در مقابل آب ، رطوبت ، سرما و یخ زدگی (این مسئله موجب می شود که در کف سازی معابر و کف استخر از این ماده ساختمانی استفاده شود.)
- مقاومت بالا در برابر عوامل فیزیکی ، شیمیایی و طبیعی
- مقاومت در برابر تغییرات دمایی
- مقرون به صرفه بودن از نظر اقتصادی در مقایسه با اجرای سایر مصالح ساختمانی مشابه
- وزن کم ، سبک و انعطاف پذیری بسیار خوب (این مزیت سرعت ساختمان سازی را به شکل خوبی بالا می برد)
- مقاومت بسیار بالا در مقابل سایش ، ضربه ، سختی و فشار
- زیبایی و ایجاد دکوراسیون زیبا و خاص در فضایی به کار رفته
- سرعت اجرایی بالا
- قابل اجرا در رنگ بندی و ابعاد متفاوت
معایب بتن اکسپوز
در کنار همه ویژگی های بتن اکسپوز که در بالا اشاره شد، می توان به معایب این ماده ساختمانی نوین نیز اشاره کرد. بزرگ ترین مشکلی که برای این پنل بتنی پیش ساخته به آن اشاره می کنند، ساده بودن آن است.
از سوی دیگر به علت القای سردی و خشکی بتن ، ممکن است در طراحی دکوراسیون داخلی سردی و سنگینی فضا ایجاد کند. اما با برخی تغییرات در طراحی دکوراسیون داخلی به راحتی می توان این عیب را پوشاند. به عبارت بهتر نمی توان مزیت ها و ویژگی های بتن اکسپوز را فدای یک عیب و اشکال کرد.
کارشناسان حوزه طراحی دکوراسیون داخلی نیز برای رفع این مشکل پیشنهادات خوبی ارائه می دهند. به عنوان مثال می توان از ترکیب مدل های مختلف این نوع پنل بتنی در طراحی داخلی استفاده کرد که نتیجه ای عالی به دنبال دارد.
مشخصات فنی بتن اکسپوز
این بتن از ترکیب چندین ماده شیمیایی مختلف با درصدهای مشخص به دست می آید. در ساخت این پنل بتنی پیش ساخته سیمان ، آب و ماسه به همراه مواد روان کننده ، پرکننده و مواد پلیمری ترکیب می شوند. از جمله مشخصات این نوع پنل بتنی یکپارچه بودن آن است. همچنین استحکام و مقاومت بسیار بالایی دارد؛ به طوری که می تواند تا ۵۰۰۰ پاسکال فشار را به خوبی تحمل کند.
از سوی دیگر در مقابل رطوبت نیز مقاومت بالایی دارد و جذب آب در آن نهایتا تا ۶ درصد است. به همین دلیل به راحتی می توان در قسمت های مرطوب مانند زیر زمین از آن استفاده کرد. وزن بتن نما نسبت به بتن معمولی بیشتر است و به طور معمول در هر مترمکعب ۲۴۰۰ کیلوگرم وزن دارد.
از جمله مزایای فنی و فیزیکی این نوع بتن نسبت به بتن معمول این است که در ساخت و ساز آن هیچ نوع حفره ای ایجاد نمی شود. به همین دلیل استحکام فشاری و کششی بالاتری نیز نسبت به بتن معمولی دارد.
موارد کاربرد بتن اکسپوز در نمای خارجی و داخلی ساختمان
یکی از ویژگی های بتن اکسپوز ، مقاومت بالای آن در برابر شرایط آب و هوایی متفاوت و اقلیم های مختلف است. این مسئله باعث می شود که بتوان از آن در نمای خارجی ساختمان ها استفاده کرد.
از سوی دیگر چون کاربرد آن در وسعت زیاد پروژه های ساختمانی مقرون به صرفه است ، جز مصالح ساختمانی مقاوم با طرفداران زیاد محسوب می شود.
نکته مهم دیگر آن است که این ماده فقط در نمای خارجی ساختمان به کار نمی رود. از بتن اکسپوز می توان در نمای داخلی ساختمان هم بهره برد. البته در این صورت بیش از هر چیز زیبایی آن اهمیت پیدا می کند.
علت این مسئله رنگ سرد صنعتی ، بی روح و خشک بودن پنل بتنی است که فضایی کاملا مدرن در دکوراسیون داخلی ایجاد می کند. ممکن است این مسئله از نظر برخی افراد خوشایند نباشد. به همین دلیل در طراحی سایر وسایل و انتخاب رنگ های مناسب باید نهایت دقت به عمل آید.
علاوه بر آن اجرای بتن نما به عنوان کفپوش نیز ویژگی های منحصر به فرد خود را دارد. برای این کار از تایل های مربعی شکل این پنل بتنی در اندازه ۲۰ سانتی متر استفاده می شود.
تایل کفپوش این نوع بتن نسبت به نوع دیواری ضخامت بیشتری دارد. این نوع تایل بتنی در اماکن و فضاهای بیرونی ساختمان برای سهولت در پیاده روی به صورت سطحی غیر صاف ساخته می شود.
می توان از تایل بتنی اکسپوز به عنوان کفپوش در راه پله ها استفاده کرد. در این صورت در ترکیبات آن از سنگ دانه استفاده می شود که مانع سرخوردن افراد باشد. کاربرد بتن اکسپوز به این موارد ختم نمی شود.
استفاده از این نوع ماده ساختمانی مقاوم و نوین در سرویس بهداشتی طرحی نو در طراحی و معماری داخلی ساختمان به شمار می آید که شکلی مدرن به این فضا می بخشد. البته در صورت استفاده از این نوع پنل در روشویی سرویس بهداشتی باید از نوع صیقلی آن استفاده کرد تا نظافت آن به سهولت انجام یگیرد.
قیمت بتن اکسپوز
ممکن است تصور کنید که این وسعت از ویژگی های بتن اکسپوز به معنای قیمت بسیار بالای آن باشد؛ در حالی که چنین نیست. به عبارتی دیگر این نوع ماده ساختمان نوین نسبت به بسیاری از مصالح ساختمانی با کارکردی مشابه ، قیمت بسیار مناسب تری دارد و استفاده از آن در وسعت زیاد هزینه ساخت را به میزان قابل ملاحظه ای کاهش می دهد.
البته در تعیین قیمت این محصول کیفیت ، ضخامت پنل ، متراژ کاری ، ارتفاع محل مورد نظر و مسائلی از این دست هم تاثیرگذار هستند. از سوی دیگر اگر قصد داشته باشید قالب اختصاصی از بتن اکسپوز برای نمای ساختمان استفاده کنید ، قیمت آن نسبت به پنل های معمولی این نوع بتن بیشتر است.
برای اطلاع از قیمت و سفارش خرید بتن اکسپوز می توانید با کارشناسان ما در شرکت معماری چیدمانه تماس بگیرید. مشاوران ما آماده پاسخ گویی به شما عزیزان خواهند بود.
بررسی انواع بتن سبک
ساختار بتن سبک تقریبا مشابه بتن های معمولی است. این نوع بتن ها وزن کمتری نسبت به بتن های معمولی دارند و به همین دلیل در سال های اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده اند. چگالی بتن های سبک معمولا بین ۱۴۴۰ تا ۱۸۴۰ کیلوگرم بر متر مکعب است که در مقایسه با بتن های معمولی حدود ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب کمتر است. به همین دلیل از این نوع بتن برای ساخت سقف و عایق حرارت و صوت استفاده می شود. از طرف دیگر وزن سبک این نوع بتن باعث می شود که نیاز به استفاده از فولاد در ساختمان کمتر شده و در نتیجه هزینه کلی ساخت ساختمان پایین بیاید.
مزیت های استفاده از بتن سبک
به دلیل آن که در فرایند ساخت این بتن ها از روش عمل آوری درونی استفاده می شود ، این بتن ها مقاومت بالایی داشته و طول عمر ساختمان یا دیگر سازه های عمرانی را افزایش می دهند. همچنین وزن سبک آن ها باعث کاهش وزن سازه شده و در صورت بروز حادثه صدمات کمتری به بار می آورد.
بتن سبک دارای مقاومت بالایی در برابر آتش سوزی است و انتخاب مناسبی برای عایق بندی ساختمان هم هست. به علاوه این نوع بتن سطح بالاتری از رطوبت را در خود نگه می دارد و به همین دلیل ترک خوردگی سازه های مبتنی بر این بتن کمتر خواهد بود. نکته دیگر اینکه وزن سبک این بتن حمل و نقل آن را راحت تر کرده و باعث افزایش سرعت ساخت و کاهش هزینه ها خواهد شد.
معایب استفاده از بتن سبک
از آنجایی که سطح رطوبت در بتن سبک بیشتر است ، زمان خشک شدن آن نسبت به بتن معمولی طولانی تر خواهد بود. نکته دیگر اینکه در فرایند عمل آوری این بتن نباید از آب زیاد استفاده کرد. چرا که این نوع بتن نسبت به میزان آب بسیار حساس است. همچنین نسبت به بتن معمولی باید زمان طولانی تری را صرف مخلوط کردن کنید.
انواع بتن سبک و ویژگی های آن ها
در ادامه به بررسی سه نوع بتن سازه ای ، گازی و سلولی میپردازیم و ویژگی های آن ها را بیان میکنیم.
- بتن سازه ای
این نوع بتن از نظر ساختار و ویژگی ها تقریبا با بتن سازه ای معمولی یکسان است. تنها تفاوت بتن سبک سازه ای با بتن سازه ای معمولی در این است که در ساخت نوع سبک از سنگدانه های سبک تری استفاده می شود. به همین دلیل وزن آن به دو سوم وزن بتن معمولی کاهش می یابد. مهم ترین مشخصه بتن سازه ای وزن آن است. به همین دلیل در آیین نامه های ساختمانی معمولا وزن مجاز این بتن ها نوشته می شود. این وزن مخصوص معمولا از ۱۱۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب کمتر است.
در ساخت این نوع بتن سبک از موادی مانند شیل ها ، پامیس ، آهن ، رس ، خاک اره و سبوس برنج استفاده می شود. این دانه ها طبیعی هستند اما می توان از دانه های سبک مصنوعی نیز استفاده کرد. به عنوان مثال پس مانده زغال کک ، سرباره یا تفاله اسفنجی ، رس متورم شده و خاکستر بادی برخی از نمونه های دانه های سبک مصنوعی هستند. به دلیل ترکیبات خاص انواع بتن سبک سازه ای در این بتن ها میزان مقاومت اهمیت چندانی ندارد
بنابراین در بخش هایی که تحمل بار یا فشار دارند استفاده نمی شود. البته در برخی از انواع آن ممکن است میزان تحمل فشار به بیش از ۶۹ مگا پاسکال نیز برسد که در برخی کاربرد هایی که نیاز به مقاومت بیشتری دارند استفاده می شود. توجه کنید که در نگاه اول ممکن است استفاده از بتن سبک سازه ای گران به نظر برسد اما زمانی که به هزینه های کلی ساختمان می نگرید ، متوجه می شوید که استفاده از این بتن باعث کاهش هزینه های فونداسیون و در نتیجه هزینه های کلی ساختمان خواهد شد.
- بتن گازی
بسته به اینکه از چه روشی برای تولید بتن گازی استفاده می شود ، می توان آن را در دو دسته بتن گازی کفی و بتن گازی اتوکلاو دسته بندی کرد. در بتن گازی کفی معمولا حدود ۲۰ درصد از بتن از هوا تشکیل شده و این هوا از طریق تزریق عامل کف ساز به مخلوط سیمان یا ملات ایجاد می شود.
این نوع بتن ها معمولا در سازه های حجیم و ابعاد بزرگ استفاده می شوند. به عنوان مثال برای ساخت دیواره ها ، چاه ها ، تونل ها ، لوله های فاضلاب و دیگر محل هایی که دسترسی به آن ها کمی دشوار است از انواع بتن گازی کفی استفاده می شود.
بتن گازی اتوکلاو نیز در اثر افزودن پودر آلومینیوم به مخلوط ماسه ، سیمان و آب ایجاد می شود. این بتن نسبت به بتن کفی وزن و مقاومت بالاتری دارد. به همین دلیل از آن برای ساخت عایق های صوتی و حرارتی و تثبیت معابر تاسیسات استفاده می شود. پودر آلومینیوم اضافه شده به مخلوط این نوع بتن معمولا دارای نسبت وزنی ۲ تا ۵ درصد بوده و به منظور افزایش مقاومت آن استفاده می شود.
توجه کنید که در فرایند تولید بتن سبک گازی انتخاب عامل کف ساز اهمیت بسیاری دارد. عامل کف ساز همان عاملی است که باعث ایجاد فاصله در میان دانه های بتن شده و در ساختار آن حباب ایجاد می کند. در خال حاضر بهترین عامل کف ساز موجود پودر آلومینیوم است و اصلی ترین مواد خام مورد استفاده در ساخت انواع بتن سبک گازی آهک ، ماسه کوارتزی ، سیلیس و سیمان هستند.
- بتن سلولی
این نوع بتن ها از ترکیب آب و سیمان و مواد دانه درشت ساخته می شود. بسته به اینکه نسبت سیمان به مصالح دانه درشت چقدر باشد ، چگالی این نوع بتن متفاوت است. توجه کنید که در ساخت این بتن هیچ گونه مصالح ریزدانه نظیر ماسه استفاده نمی شود.
همچنین اندازه مصالح دانه درشت می تواند از ۷ تا ۷۵ میلی متر متغیر باشد. برای آن که بتن سبک سلولی مقاومت بیشتری داشته باشد ، بهتر است از مصالح دانه درشت بدون لبه استفاده کرد. چرا که این موضوع باعث کاهش احتمال خردشدگی در هنگام بارگذاری می شود. به همین دلیل از این نوع بتن ها برای ساخت دیوار های باربر نیز می توان استفاده کرد.
سخن پایانی
انواع بتن سبک معمولا برای ساخت دیوارهای میانی ، افزایش ضخامت سقف ، محافظت از سازه های فولادی در برابر آتش یا خوردگی ، عایق کاری دیوار ها ، عایق کاری لوله کشی ها ، ایجاد عایق حرارتی در سقف ها و ماده پرکننده پانل های دیواری استفاده می شوند. این نوع بتن ها به دلیل وزن پایین طرفداران زیادی داشته و معمولا با قیمت پایینی عرضه می شوند.
معرفی بتن سنگین
برای ساخت انواع بتن سنگین موادی مانند فولاد ، چدن و سولفات باریم جایگزین شن و ماسه در ترکیب آن می شود. به همین دلیل بتن سنگین نسیت به بتن های معمولی حدود ۲ برابر سنگینتر است. همین وزن زیاد باعث شده که این نوع بتن در میان اهل فن به عنوان بتن سنگین مشهور شود. به دلیل استفاده از این مواد در ساخت این نوع بتن ، هزینه ساخت آن نسبت به سایر بتن ها افزایش پیدا می کند.
به علاوه میزان انرژی مصرفی و زمانی که برای ساخت آن مصرف می شود ، نسبت به دیگر انواع بتن بیشتر است. به همین دلیل بتن های سنگین گرانتر از سایر بتن ها هستند.
چگالی بتن سنگین معمولا بیشتر از ۳۲۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب بوده و در حالت میانگین برابر ۶۴۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب است. البته این چگالی بستگی به میزان سنگدانه ای دارد که در ساخت این نوع بتن استفاده می شود. برای مخلوط کردن این نوع بتن از روش های مختلفی مانند روش میلکوبی ، سنگدانه پیش آکنده ، پمپاژ و مرسوم استفاده می شود.
در انواع بتن سنگین از سنگدانه های مختلفی با جرم مخصوص های متفاوت استفاده می شود. رایجترین سنگدانه هایی که برای ساخت بتن سنگین به کار می روند ، باریت ، لیمونیت ، هماتیت ، فروسفر ، زئولیت ، مگنتیت و ساچمه های فولادی است. این سنگدانه ها دارای استانداردهای متفاوتی هستند و ویژگی های متفاوتی را برای بتن سنگین به وجود می آورند.
ویژگی ها و مزایای بتن سنگین
هر یک از این روش ها از نظر شیوه اختلاط و اندازه سنگدانه ای که در آن ها به کار می رود ، متفاوت هستند. در نتیجه باعث می شوند که ویژگی های انواع بتن سنگین متفاوت شود. شیوه ای که برای مخلوط کردن مواد سازنده بتن استفاده می شود نیز در چگالی یا وزن مخصوص بتن سنگین تاثیر دارد
با این حال در حالت کلی می توان گفت که بتن سنگین از نظر ویژگی ها شباهت های زیادی به بتن معمولی دارد. در نهایت استفاده از موادی مانند فولاد و چدن در ساختار این نوع بتن نیز می تواند چگالی آن ها تا حدود ۹۰۰۰ کیلوگرم بر متر مکعب افزایش دهد.
بتن سنگین یک بتن بسیار مقاوم است. این بتن می تواند هرگونه مقاومت فشاری را تحمل کرده و تا حد خوبی در مقابل آن دوام بیاورد. همچنین در برابر شراط طبیعی و وزن های زیاد نیز بسیار مقاوم است. از سوی دیگر می توان بر روی ویژگی های این بتن برای مقاومت در برابر آتش سوزی نیز حساب کرد. به همین دلیل بیشتر مهندسان ساختمانی از انواع بتن سنگین به عنوان یکی از اصلی ترین مصالح ساختمانی خود در مقاوم سازی ساختمان استفاده می کنند.
معایب بتن سنگین
یکی از اصلی ترین معایبی که بتن سنگین دارد ، بالا بودن هزینه تولید و ساخت آن است. زیرا استفاده از ذرات فلزی در ساخت این نوع بتن هزینه را تا حد زیادی افزایش می دهد. علاوه بر مواد فلزی ، سنگدانه هایی هم که در ساخت این نوع بتن به کار می روند ، دارای ویژگی ها و استانداردهای خاصی هستند. به همین دلیل تنها از معادن خاصی استخراج می شوند. در نتیجه باید هزینه های استخراج و حمل و نقل سنگ ها را نیز به هزینه تولید بتن سنگین اضافه کرد.
در کنار این ها به دلیل زیاد بودن وزن این نوع بتن ، در هنگام بتن ریزی فشار زیادی به قالب ها وارد می شود. در نتیجه ریختن این نوع بتن نیاز به دانش و مهارت خاصی دارد. چرا که یک اشتباه کوچک می تواند باعث بروز مشکل در قالب ها و در نتیجه در کل پروژه شود. در کنار این ها پمپ ها و میکسر هایی که با این نوع بتن کار می کنند ، به راحتی پاره شده یا آسیب می بینند. همچنین برای رسیدن به تراکم مورد نظر باید انرژی بیشتری مصرف کرد.
باوجود این معایب ، بتن سنگین دارای مزایا و ویژگی های منحصر به فردی است که باعث شده هنوز هم به عنوان یکی از مواد اصلی در ساختمان سازی به کار گرفته شود. از مهمترین این مزایا می توان به کم بودن ضریب انبساط حرارتی اشاره کرد که باعث افزایش مقاومت این نوع بتن در برابر آتش سوزی می شود.
به علاوه بتن سنگین در برابر چرخه های پی در پی ذوب و یخبندان نیز مقاومت خوبی از خود نشان می دهد. در کنار این ها بتن سنگین می تواند تا حد زیادی از نفوذ اشعه های مضر جلوگیری کرده و در برابر ترک خوردن نیز بسیار مقاوم است. با این حال استفاده از این نوع بتن به دلیل وزن زیاد و در نتیجه کند کردن عملیات آواربرداری ، در مناطق زلزله خیز چندان رایج نیست.
کاربرد بتن سنگین چیست؟
بتن سنگین به دلیل مقاومت بالای خود در برابر عوامل طبیعی و غیرطبیعی مختلف می تواند برای مقاوم سازی ساختمان ها در برابر زلزله یا آتش سوزی مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین برای ساخت آزمایشگاه هایی که با مواد پرتوزای خطرناک در آن ها کار می شود ، از انواع بتن سنگین استفاده می شود.
کاربرد بتن سنگین در آزمایشگاه ها و محل های تحقیقاتی می تواند پرتوهای ناشی از نوترون ، اشعه ایکس و گاما را خنثی کند. همین موضوع استفاده از این نوع بتن را برای ساخت مراکز پرتودرمانی ، رادیولوژی یا فیزیوتراپی رایج کرده است.
در کنار این ها می توان برای متعادل کردن وزن سازه و یا افزایش بار مرده ساختمان از بتن سنگین استفاده کرد. به علاوه تونل های زیرزمینی ، پل های بزرگ ، لوله های انتقال نفت ، دیوارهای محافظ ، پناهگاه های ضد هسته ای و آزمایشگاه های رادیو اکتیو با استفاده از انواع بتن سنگین ساخته می شوند.
سخن پایانی
در بیشتر کشورها از بتن سنگین به دلیل مقاومت بی نظیر در برابر انواع عوامل طبیعی و غیرطبیعی برای مقاوم سازی ساختمان ها در برابر زلزله استفاده می شود. اما در کشور ژاپن به دلیل زیاد بودن تعداد زلزله ها و در نتیجه کند شدن عملیات آواربرداری ، استفاده از این نوع بتن ممنوع شده است.
انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها
با توجه به اینکه انواع مختلفی از مصالح در ساخت یک سازه به کار می رود ، فعالان در حوزه ساختمان سازی باید به خوبی با این مواد و متریال آشنایی داشته باشند. به همین جهت در این نوشتار قصد داریم انواع مصالح ساختمانی را به طور مختصر و کلی معرفی کنیم.
مصالح ساختمانی به هرگونه ماده ای گفته می شود که در روند ساخت و ساز به کار می رود. این مواد به تناسب شرایط جوی و اقلیمی هر منطقه متفاوت هستند. در عین حال هر روز با تغییرات جدیدی به بازار ارائه می شوند. اما در یک تقسیم بندی کلی می توان مصالح ساختمانی را به سه نوع سنتی ، مدرن و رایج تقسیم کرد.
مواد ساختمانی سنتی موادی مانند سنگ ، کاه گل ، شاخ و برگ ، سنگ و چوب هستند که شالوده ساختمان توسط آن ها ساخته می شد.
با گذر زمان انسان در کاربرد مصالح ساختمانی تغییراتی صورت داد و امروزه مصالح رایج در ساختمان سازی ، موادی مانند گچ ، پلاستیک ، چوب ، بتن و… هستند. در کنار این موارد نیز انواع مصالح ساختمانی نوین و مدرن به بازار آمده که روند ساختمان سازی را سرعت می بخشد و کیفیت سازه به شکل محسوسی افزایش می یابد. از جمله این موارد می توان به انواع مختلف محصولات مصنوعی و کامپوزیت ها اشاره کرد.
بررسی مصالح ساختمانی از نظر کاربرد و جنس
مصالح ساختمانی در دسته بندی دیگری از نظر کاربرد به مواد طبیعی ، چسباننده ها ، ملات ها ، فلزات ، قطعات ، چوب ، مواد آلی و مواد متفرقه تقسیم می شوند. دسته بندی بر اساس جنس نیز مصالح را به ساده و مرکب تقسیم می کند.
مصالح ساده موادی مانند شن ، سیمان ، کاشی و بلوک هستند که طی فرایند طبیعی و مصنوعی به دست می آید. اما در مقابل آن مصالح مرکب قرار دارد که از ترکیب چند ماده در کنار هم تشکیل می شود. از جمله این موارد می توان به ایزوگام و بتن اشاره کرد. با توجه به وسعت انواع مصالح ساختمانی برخی از پرکاربردترین ها در ادامه معرفی می شوند:
- آجر
این ماده ساختمانی استفاده بسیار زیادی در صنعت ساخت و ساز دارد. در گذشته به شکل خشتی تهیه می شد و امروزه توسط کوره های آجرپزی مدرن و در حرارت بالا به دست می آید. آجرها در یک دسته بندی به معمولی ، سفالی ، آجر جوش ، نسوز و سنگ فرش تقسیم می شوند. آجر معمولی و سفالی در روند ساختمان سازی کاربرد زیادی دارد.
البته آجر سفالی وزن سبک تری دارد و در دو دسته دیواری و سقفی موجود است و برای اینکه ملات بهتر به آن بچسبد ، به صورت حفره دار درست می شود. از آجر سنگ فرش نیز در کف سازی استفاده می شود. این نوع آجر مقاومت بالایی در برابر جذب و فرسودگی دارد.
- انواع بتن
با ترکیب آب و سیمان ماده ای مستحکم به نام بتن به دست می آید که در انواع سبک ، متخلخل ، هوادار سبک ، پلیمری ، بتن با مقاومت بالا و بتن خود متراکم تقسیم می شوند. به طور کلی بتن به عنوان ماده ای بسیار مقاوم کاربرد وسیع در ساختمان سازی ، پل سازی ، سد سازی و… دارد.
- انواع فلزات
کاربرد انواع فلزات مانند آهن و فولاد در ساخت یک سازه بسیار وسیع است. به طور کلی از ابتدای ساخت و از فونداسیون سازی تا انتهای کار ، فلزات در انواع و اقسام مختلف میلگردها ، انواع ورق گالوانیزه ، نبشی ها و تیرآهن ها استفاده می شود.
هر کدام از موارد ذکر شده نیز انواع مختلفی دارند که با توجه به معماری سازه و سایر مسائل از آن ها استفاده می شود. خصوصیت بارز آهن و فلزات ساختمانی ، مقاومت و استحکام بالای آنهاست که مقاومت سازه را نیز به تبع خود افزایش می دهند. اما یکی از اشکالات آن ها زنگ زدگی و مقاومت پایین در مقابل رطوبت و خوردگی است.
- گچ
این ماده پودری و سفید رنگ است و در انواع مختلف گچ سفیدکاری ، میکرونیز ، گچ عاج ،گچ گیپتون و گچ سیوا تولید می شود و هر کدام با توجه به خصوصیات منحصر به فرد خود در قسمتی از سازه به کار می روند.
به طور مثال گچ سفیدکاری به عنوان گچ رویه کار و برای سفید کردن دیوار به کار می رود. انواع گچ در ساخت ملات
، ساخت پنل پیش ساخته و دکورها استفاده می شوند. علت وسعت کاربرد گچ به خاطر خاصیت زودگیری این ماده ساختمانی است.
- انواع سیمان
این ماده پرکاربرد ساختمانی از ترکیب مواد آهکی مانند سیلیسیم و آلومینیوم اکسیدها حاصل می شود و به شکل پودری بسیار نرم است. سیمان در انواع پرتلند ، نسوز و رنگی تولید شده و کاربرد متفاوتی دارند.
به طور مثال سیمان رنگی حاصل افزودن سیمان سفید و رنگدانه های مختلف است و در پوشش دهی و زیبا سازی نمای ساختمان استفاده می شود. سیمان مصارف متعددی مانند تولید بتن ، پل سازی ، راه سازی ، ساخت قطعات پیش ساخته و… دارد.
- شیشه
از ترکیب ماسه و سیلیکات ها شیشه را تولید می شود. شیشه در انواع مختلف دوجداره ، نشکن ، سکوریت ، شیشه خم ، رفلکس ، رنگی و هوشمند مات شونده در بازار موجود است و هر کدام کارکرد خاصی دارند.
به طور مثال شیشه رفلکس مانند آینه عمل می کند و در طول روز نور خورشید را منعکس می کند؛ به همین جهت مانع ورود نور به داخل ساختمان می شود. شیشه سکوریت نیز مقاومت بالایی در برابر حرارت دارد و از آن برای ساخت درب بدون قاب استفاده می شود.
شیشه خم نیز بیشتر جنبه زیبایی دارد و با توجه به معماری ساختمان به عنوان پنجره و درب به کار می رود. شیشه صرفا یک ماده ساختمانی نیست؛ بلکه جنبه زیبایی آن اهمیت دارد. به همین دلیل طراحان ساختمان سعی می کنند با استفاده صحیح شیشه ، علاوه بر رفع نیاز ساختمان به درب و پنجره و نورگیر ، از آن به عنوان یک ابزار دکوراتیو برای زیبایی هر چه بیشتر داخلی و نمای ساختمان بهره ببرند.
- انواع کامپوزیت ساختمانی
از ترکیب چندین ماده شیمیایی کامپوزیت ها به دست می آید. کامپوزیت ها از انواع مصالح ساختمانی نوین هستند که به دلیل مزایای قابل توجه خود با استقبال زیادی مواجه می شوند. از جمله این مزایا مقاومت بالا در برابر خوردگی و حرارت است.
از سوی دیگر فرسودگی کمتری نسبت به فلزات دارند و نسبت به وزن سبکی که دارند ، مقاومت مکانیکی بالا دارند. انواع کامپوزیت های ساختمانی کاربردهای متنوعی دارد و با کمک آن ها می توان روند ساختمان سازی را سرعت ببخشید. همچنین جایگزین مناسبی به جای چوب و آهن هستند.
علاوه بر آن نقش زیادی در زیبایی هر چه بیشتر نمای ساختمان دارند و قیمت مناسب این مصالح ساختمانی باعث می شود که استفاده از آن ها اقتصادی و مقرون به صرفه باشد.
کامپوزیت های ساختمانی در انواع متفاوتی مانند خرپا ، ستون کامپوزیتی ، پروفیل کامپوزیتی و تیر و پانل تولید می شود و مقاومت بسیار بهتری نسبت به نمونه های مشابه فولادی خود دارند. به همین جهت در ساختمان سازی مدرن توجه ویژه ای به این مصالح نوین ساختمانی می شود.
سخن پایانی
انتخاب انواع مصالح ساختمانی با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی هر منطقه صورت می گیرد. اما به طور کلی برخی انواع مصالح ساختمانی مانند گچ ، چوب ، سیمان و آجر در روند ساخت رایج هستند. علاوه بر این موارد ، مصالح نوین ساختمانی دیگری نیز در حال باز کردن جای خود در صنعت ساختمان سازی هستند. از جمله می توان به کامپوزیت ها اشاره کرد که به دلایل متعددی مانند مقاومت بالا ، وزن سبک ، قیمت مناسب و بالا بردن سرعت کار ساختمان سازی مورد توجه معماران و سازندگان قرار می گیرد.
درباره بتن پیش تنیده
بتن پیش تنیده و بتن پس تنیده چیست؟
در شیوه پیش تنیدگی برای ایجاد فشار بر روی سازه بتنی از دو روش پیش کشیدن ( pre tension ) و پس کشیدن ( post tension ) استفاده می شود که باعث ایجاد دو نوع بتن به صورت زیر شده است:
- بتن پس کشیده یا پس تنیده
در این شیوه کابل ها ، که درون غلاف های محافظتی قرار دارند ، در قطعه مورد نظر قرار داده می شوند ، پس از آن عملیات بتن ریزی صورت میگیرد و بعد از اینکه بتن ، مقاومت فشاری لازم را کسب کرد ، کابل ها کشیده می شوند.
از این شیوه هم برای تولید قطعات به صورت پیش ساخته و هم برای اجرا کردن سازه در محل استفاده می شود.
- بتن پیش تنیده یا پیش کشیده
در این شیوه برخلاف روش پس کشیدن عملیات بتن ریزی بعد از کشیده شدن کابل ها انجام می شود. بدین صورت که در ابتدا فولاد که به صورت کابل یا مفتول است بر روی یک بستر از پیش ساخته قرار داده می شود. بعد از آن نیز کابل ها در حد فاصل دو انتها ، تا حد جاری شدن کشیده می شوند و عملیات بتن ریزی اجرا می شود. بعد از این که بین فولاد و بتن چسبندگی لازم ایجاد شد و بتن مقاومت لازم را کسب کرد ، کابل ها بریده می شوند تا نیروی کششی فولاد به صورت فشاری به سازه بتنی انتقال پیدا کند.
از این روش در کارخانه و کارگاه های تولید قطعات بتنی برای ساخت این نوع محصولات به صورت پیش ساخته استفاده می شوند.
بتن پیش تنیده چه ویژگی هایی دارد؟
پیش تنیدگی به شیوه های اطلاق می شود که در طی آن یک تنش اولیه ، ثابت ، دائمی و همیشگی ( Prestress ) به سازه یا عضو بتنی وارد می شود. به صورتی که در اثر این تنش اولیه برخی از تنش های مرده و زنده در سازه بتنی خنثی می شوند. در نتیجه این امر مقاومت باربری بتن پیش تنیده افزایش می یابد.
به صورت کلی هدف و ویژگی اصلی پیش تنیدگی در یک سازه بتنی ، کاهش دادن تنش های کششی و محدود کردن ترک های ناشی از لنگر شمخی ، بر اثر وارد شدن بار بر روی سازه بتنی است. زیرا با این حال که بتن در برابر فشار از مقاومت بالایی برخوردار است ، اما در برابر کشش مقاومت چندانی ندارد. به همین دلیل با ایجاد فشار بر روی بتن ، کشش ایجاد شده در سازه بتنی کاهش می یابد. در نتیجه مقاومت آن افزایش پیدا می کند.
مزایای بتن پیش تنیده چیست؟
این نوع بتن از مزایای متعددی در برابر دیگر بتن ها برخوردار است که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- انعطاف پذیری
قابلیت انعطاف پذیری را می توان از اولین مزیت بتن پیش تنیده دانست. بدین صورت که می توان با تغییر دادن مقداری از نیروی پیش تندیگی سازه بتنی را انعطاف پذیر کرد.
- نبود ترک های بتنی و خیز
از مهم ترین مزایای سازه های بتن پیش تنیده می توان به نبود ترک های دائمی در آن اشاره کرد که باعث افزایش یافتن دوام و ماندگاری این سازه های بتنی می شود.
- کاهش وزن سازه بتنی
از آنجایی که در هنگام استفاده از بتن ، مقاومت تمام سطح مقطع به صورت کامل استفاده می شود ، میزان مصرف بتن کاهش می یابد. علاوه بر این فولاد هایی که در این نوع بتن استفاده می شوند از مقاومت بسیار بالایی برخوردار هستند که نیاز به استفاده از فولاد را کمتر می کند. در نتیجه وزن سازه کاهش می یابد.
معایب بتن پیش تنیده
استفاده از این نوع بتن مانند هر محصول دیگری ، در کنار مزایای خود دارای معایبی نیز است که از جمله آن ها می توان به دو مورد زیر اشاره کرد:
- احتمال تخریب سیستم سقف
تخریب و خراب شدن این نوع سیستم سقف می تواند بسیار خطرناک باشد. زیرا برای ساخت بتن پیش تنیده از میله گردهای بسیار زیادی استفاده می شود. به همین دلیل تخریب آن ها باید به وسیله تیم فنی آموزش دیده انجام شود.
- احتمال افت و وا دادگی کابل ها
از دیگر معایب بتن پیش تنیده پس کشیده می توان به مشکل افت و وا دادگی کابل ها به دلایل مختلفی چون کاهش اصطکاک بین کابل و غلاف ، کهولت کرنش (relaxation) و شل شدگی فولاد ، لغزش مهار انتهایی و فرو رفتن در ابتدا و انتهای کابل ، جمع شدگی بتن یا خزش و انقباض و آب رفتگی بتن به مرور زمان اشاره کرد.
- هزینه بر بودن
برای ساخت این نوع بتن به مواد و مصالح متعدد ، دانش فنی بالا و نیروی متخصص احتیاج است و به صورت معمول برای جابه جایی قطعات آن ها باید از جرثقیل استفاده کرد. به همین دلیل مراحل ساخت و تولید و اجرا بتن پیش تنیده می تواند کمی سخت ، دشوار و هزینه بر است.