ویژگی های فرش و قالی اصفهان چیست ؟

نقش فرش اصفهان از جایگاه ویژه ای میان فرش های دستباف سایر شهر های ایران برخوردار است. اصلی ترین ویژگی فرش اصفهان تکیه بر هنر اصیل و سنتی ایران ، با استفاده از طرح های اسلیمی ، خطایی و گل های شاه عباسی است.

اگر در نقش فرش اصفهان دقت کنید ، می توانید گنبد لاجوردی مسجد امام و مسجد شیخ لطف الله ، بنا های عالی قاپو ، چهل ستون و هشت بهشت را ببینید. البته امروزه بیشتر نقش فرش اصفهان از طرح های لچک و ترنج تشکیل شده است.

اسلیمی هایی که مستقل از ترنج مرکزی با دوران شاخ های خمیده شان و گردش آن ها به دور نقش مرکزی ، گل های شاه عباسی را دربرمی گیرند. ویژگی قالی اصفهان که آن را میان سایر قالی های اصیل ایرانی متمایز می کند ، رعایت قرینه گذاری گل هاست.

از مهم ترین طرح های مورد استفاده در نقش فرش اصفهان می توان به این ها اشاره کرد:

• طرح فرش اصفهان سجاده ای ،
• طرح فرش محرابی ستون دار ،
• و طرح های درختی و شکارگاهی .

نقش فرش اصفهان توجه بازار های جهانی و موزه های بزرگ دنیا را به شکل چشم گیری به خود جلب کرده است. امروزه فرش اصفهان ، بیشتر در نجف آباد ، فلاورجان ، شهرض ا، گلپایگان ، نائین ، اردستان ، نطنز ، کاشان و خوانسار طراحی و بافته می شود.

رنگ های شگفت انگیز ، ویژگی قالی اصفهان

ویژگی قالی اصفهان که آن را از قالی ها و فرش های سایر مناطق متمایز می کند ، رنگ آمیزی مخصوص آن است. در فرش های اصفهان ، حداقل ۱۲ رنگ وجود دارند. در بیشتر فرش های این منطقه ، رنگ های سرد کاربرد بیشتری نسبت به رنگ های گرم دارند.

از رنگ های پرکاربرد نقش فرض اصفهان می توان به کرم ، سرمه ای ، آبی روشن ، فیروزه ای ، الماسی ، خاکی روشن ، بادامی ، سیر ، سبز سیر ، بژ صورتی و لاکی اشاره کرد. هرکدام از این رنگ ها ، با استادی هرچه تمام در ترکیب با سایر رنگ ها و در جای خود به کار رفته اند. ترکیب رنگ در فرش اصفهان طوری است که بیننده با یک نگاه، زادگاه آن را به درستی تشخیص می دهد.

در فرش اصفهان ، رنگ حاشیه و ترنج را یکی می گیرند یا به شکل هم خانواده می بافند. رنگ لچک را هم رنگی انتخاب می کنند که بین زمینه و حاشیه ارتباط برقرار کند. نکته دیگر درباره ویژگی فرش اصفهان اینکه قرینه گذاری ، هماهنگی و پخش یک دست رنگ ، همیشه به وضوح دیده می شود.

طرح فرش های اصفهان

بدون شک قالی اصفهان یکی از اصیل ترین قالی های ایرانی است که هنرمندان اصفهانی با تعصب خاصی در حفظ و ماندگاری آن کوشیده اند. در عین حال تنوع و نوآوری طرح و ترکیب رنگ هم در نقش فرش اصفهان به وضوح دیده می شود.

نقش های به کاررفته در طرح فرش اصفهان منحصربه فرد بوده و ویژگی قالی اصفهان محسوب می شوند. بیشتر نقشه هایی که در فرش های دست باف این دیار به کار می روند، طرح های گل و برگ هستند که در اندازه های بزرگ بافته می شوند تا چشم هر بیننده ای را به خود جلب کرده و زبان او را به تحسین بازکنند.

در میان طرح هایی که نقشه فرش اصفهان به کار می روند، طرح شاه عباس ، اسلیمی و درخت هایی که حیوانات بر بالایشان هستند، رایج و پرطرف دارتر هستند. البته طرح های متنوع دیگری هم بافته می شوند تا حدی که می توان فرش اصفهان را یکی از فرش های اصیل ایرانی دانست که در حفظ اصالت آن بسیار کوشیده اند.

رنگ قالی های اصفهان

ویژگی فرش اصفهان آن است که بین همه رنگ های آن توازن و هماهنگی کامل وجود دارد. بیشتر رنگ های این فرش ، رنگ های شاد و در طیف کم رنگ تا پررنگ هستند. رنگ های لاکی و سرمه ای هم از رنگ هایی هستند که در حاشیه فرش اصفهان کاربرد زیادی دارند. در متن اصلی نقش فرش اصفهان از زرد ، طلایی ، سبز و سایر رنگ های روشن و انرژی بخش بسیار استفاده می شود.

هماهنگی ، توازن و تنوع رنگ ، به ویژه رنگ های شاد در فام های سیر و روشن ، ارتفاع کوتاه پرز ، رج شمار بین پنجاه تا نود ، استفاده از گره فارسی ، استفاده از پشم و ابریشم در تار ، پودوپرز ، استفاده از دار های عمودی و ثابت با چله کشی فارسی ، شیرازه متصل ، دوپوده بودن و لول و پرداخت در حین بافت ، همگی ویژگی قالی اصفهان هستند.

ابزار های بافت فرش اصفهان

فرش اصفهان که به طور معمول با دست بافته می شود، با تیغ هم بریده می‎شود. دفتین ها و قیچی ها فارسی هستند و هرچه تیغه قیچی پهن تر باشد، الیاف را کوتاه تر می چیند و فرش ظریف تر می شود. دار قالی اصفهان و توابع آن هم از نوع عمودی است. از ویژگی های این دار ، چوبی به نام پله پیچ است که از میان نخ های چلّه پایینی عبور کرده و با سیم های فلزی به زیر دار متصل می شود.

منبع : شرکت فرش اکسیر

شناخت بیشتر معماری در جهان

با توجه به این امر شناخت سبک های معماری بسیار حائز اهمیت است و به ما در شناخت فرهنگ یک شهر یا کشور کمک شایانی خواهد کرد. به همین دلیل است که در این مقاله به مطالعه سبک های مختلف معماری در جهان می پردازیم. در ادامه با ما در این مقاله همراه باشید تا سفری به گذشته داشته باشیم.

هنر معماری

قبل از آن که به معرفی سبک های مهم معماری در جهان بپردازیم ، هنر معماری را تعریف می کنیم. در یک تعریف بسیار ساده می توانیم بگوییم هنر معماری ، علم طراحی ساختمان و یا هر فضای دیگر است.

هنر معماری در جهان با ایده ساخت مکان هایی برای پناه بردن توسط انسان اولیه شکل گرفت و در طول زمان دستخوش تغییرات بسیار زیادی شد. به همین دلیل سبک های بسیار متنوعی در طول تاریخ شکل گرفت. امروزه پیشرفت علم و تکنولوژی موجب توسعه هنر معماری در جهان شده است. اما هنوز هم بسیاری از سبک های جدید در معماری هستند که از سبک های کهن الهام گرفته اند.

معرفی مهم ترین سبک های معماری در جهان

محققان تاریخ ، شروع هنر معماری را به دوران ماقبل از تاریخ نسبت می دهند. بعد از آن به مروز زمان سبک های مختلفی ظهور کردند که معماری مصر باستان ، بیزانس ، رومانسک ، گوتیک و رنسانس به عنوان نمونه های برجسته در معماری جهان شناخته می شوند. در ادامه به معرفی خصوصیات و ویژگی های این سبک ها می پردازیم.

معماری ماقبل تاریخ

برخی از افراد به اشتباه فکر می کنند که در دوران ماقبل تاریخ هیچ اثری از هنر معماری نبوده است. در حالی که تحقیقات و بررسی های انجام شده نشان می دهد که علم معماری از همان دوران ماقبل تاریخ در زندگی انسان شکل گرفته است.

آثار بناهای تاریخی به جا مانده از آن دوران نشان دهنده وجود هنر معماری در هزاران سال پیش است. این دوره به سه قسمت دوران پارینه (دیرینه) سنگی ، میان سنگی و نو سنگی تقسیم می شود.

شروع ساخت و ساز و خروج انسان از غارها را می توان یکی از ویژگی های مهم دوران نوسنگی برشمرد. اولین سکونت گاه های بشری از جنس سنگ بوده است که به صورت قرار دادن یک سنگ بزرگ افقی بر روی دو سنگ عمودی تشکیل می شدند. اولین معابد و مقابر نیز مربوط به دوران نوسنگی است.

معماری مصر باستان

مصرباستان را می توان یکی از تاثیرگذارترین تمدن ها در تاریخچه معماری در جهان معرفی کرد. اهرام ثلاثه مصر را می توان به عنوان بزرگترین نماد سبک معماری مصر باستان معرفی کرد. شکوه و عظمت اهرام مصر به این دلیل است که مصریان آرامگاه ها را خانه های ابدی خود می دانستند و به همین دلیل آن ها را از مصالح بسیار محکمی می‎ساختند.

در طول تاریخ مصر باستان ، مصالح به کار رفته جهت ساخت انواع بناها خشت یا سنگ بوده است. بناهای خشتی بیشتر مربوط به بناهایی بوده است که صاحبان آن ها از لحاظ مالی در سطح معمولی بودند در حالی که بناهای سنگی در مصر باستان ( سنگ هایی چون گرانیت ، مرمر ، آهک و بازالت ) متعلق به افراد ثروتمند بوده است. اما نکته قابل توجه در ارتباط با سبک معماری مصر باستان این است که نتایج تحقیقات نشان می دهد ، سبک معماری مصر باستان همواره در سایه مذهب و تفکرات دوران خود بوده است.

معماری بیزانس

قرن ۴ تا ۱۵ میلادی در تاریخ معماری در جهان به سبک معماری بیزانس تعلق دارد. این سبک از معماری در قرون وسطی و در دوران حکومت امپراطور روم شرقی رونق پیدا کرد. از خصوصیات مهم این معماری می توان گنبد های بزرگ و مرتفع ، پنجره های بلند و طراحی استادانه موزاییک برای دکور اشاره کرد.

هر چند سبک معماری بیزانس به سبک غالب بخش شرقی امپراطوری روم در دوران امپراطور یوستی نیانوس تبدیل شده بود اما تأثیرات آن از سال ۳۳۰ تا سال ۱۴۵۳ میلادی ادامه داشت. حتی شاید برایتان جالب باشد که بدانید از این سبک برای ساخت بعضی از کلیساها در زمان معاصر نیز استفاده می شود.

معماری رومانسک

یکی از سبک هایی که در معماری جهان رد پای بسیار پر رنگی دارد ، سبک معماری رومانسک است. سبک رمانسک در قرن ۱۰ میلادی آغاز شد و تا قرن ۱۲ تا ظهور سبک گوتیک ادامه داشت. معماری رومانسک با دیوارهای ضخیم ، طاق های گرد ، پایه های محکم ، و دالان های تزئین شده شناخته می شود.

نقشه های معمولی و متقارن در این سبک به ندرت به چشم می خورد. قلعه ها و کلیساهای بسیاری در این دوره از تاریخ ساخته شدند که از معروف ترین بناهای این معماری می توان به کلیسای سانتا ماریا مجوره در شهر گاتسو ایتالیا اشاره کرد.

ساختمان های رومانسک در اغلب موارد دکور ساده ای دارند و از الگوهای خمیده یا گل دار پیروی نمی کنند. اما شکل های هندسی همچون مربع ، لوزی و طرح های زیگزاگ را در ساختمان های رومانسک به وفور می توان مشاهده کرد.

معماری گوتیک

معماری گوتیک به عنوان یکی از انواع سبک مذهبی در تاریخچه معماری در جهان شناخته می شود. این سبک همواره در خدمت کلیسا بوده است و کلیساهای بسیار باشکوهی با این سبک ساخته شده اند که کلیسای نتردام پاریس از نمونه های برجسته گوتیک به شمار می رود.

معماران با کمک گرفتن از طاق نوک تیز ، پشت بند معلق (شمشیری) و قوس جناغی (دنده دار) برای ساخت ، بناهای بلند و محکم کمک می گرفتند. معماری گوتیک به سه دوره گوتیک آغازین(از سال ۱۱۲۰ تا ۱۲۰۰ میلادی) ، پیشرفته و پسین تقسیم بندی می شود.

معماری رنسانس

معماری رنسانس ، نقطه عطف در سبک های معماری جهان است. رنسانس در بازه ی زمانی بین قرن ۱۵ و اوایل قرن ۱۷ میلادی رشد و توسعه پیدا کرد. سبک معماری رنسانس در ایتالیا آغاز شد و به مرور زمان به سراسر اروپا انتقال پیدا کرد.

معماران سبک رنسانس پیچیدگی ، غیرمتقارن بودن و حالت قائمی و عمودی ساختمان های گوتیک را نمی پسندید و به دنبال این بودند که تقارن را در بناهای خود پیاده سازی کنند. طاق های گرد ، گنبدها و شیوه های معماری کلاسیک در معماری رنسانس دوباره احیا شد.

استفاده ی فراوان از ستون های کلاسیک و ستون های چسبیده به دیوار ، سقف داخلی مسطح یا حفره مانند ، طاقچه های داخل دیوار که با مجسمه پر می شدند از مهم ترین خصوصیات معماری رنسانس است.

منبع : شرکت معماری چیدمانه

آشنایی با مشخصات فرش نایین

در شهر زیبای نایین ، استان اصفهان ، قالی بافی و فرش بافی جزئی جدانشدنی از زندگی مردم است. در بسیاری از خانه های این دیار کهن ، حداقل یک دار قالی برپاست. این درآمیخته گی نایین با فرش و قالی سبب شده مردم جهان ، این شهر را پوشیده از فرش و قالی تصور کنند.

حدود سال های ۱۳۱۰ خورشیدی بود که قالی نایین با مشخصات فرش نایین پا به روستاها و شهرهای همجوار گذاشت. هنرمندان قالی باف نایینی ، به کسانی که از روستاهای اطراف برای یادگیری می آمدند، آموزش قالی بافی می دادند و آن ها هم بعد از مدتی ، در خانه خود دار قالی برپا می کردند. وقتی هم به تسلط در این هنر می رسیدند، خود شروع به آموزش می کردند و این گونه بود که هنر قالی بافی نایینی ها و طرح فرش نایین به روستاها و شهرهای همجوار هم رسید.

اما گسترش هنر فرش بافی نایینی به همین جا ختم نشد. کم کم شهرهای مهم دیگر در استان اصفهان و استان های دیگر ، از چهارمحال و بختیاری گرفته تا خراسان و سیستان و بلوچستان ، فرش هایی با نقشه فرش نایین به دار می کشیدند و از مشخصات فرش نایین و ویژگی فرش نایین در فرش بافی استفاده می کردند.

ویژگی ها و مشخصات فرش نایین چیست؟

از مشخصات فرش نایین می توان به داشتن گره فارسی و دو پود اشاره کرد. ویژگی فرش نایین متکی بر بافت دقیق آن است. نقایص بافت ، مانند کجی ، سره ، پودنزدن ، دودست شدن، چندرنگی و غلط بافی در فرش نایین بسیار کم دیده شده و کیفیت تولید در حد بالایی است.

دارهای فرش نایین به طور معمول چوبی هستند. روش نصب دار و چله کشی و پایین کشی فرش هم مانند اصفهان و کاشان است. فرش هایی که در خانه بافته می شوند، به خاطر طولانی بودن زمان بافت ، فشار چندانی بر بافنده وارد نمی کنند.

البته امروزه تعداد این فرش های خانه بافت کم شده، ولی استفاده از دستگاه های پیشرفته برای شست و شو ، کزدادن و پرداخت، در مراحل تکمیل فرش نایین ضروری است. کارگاه های نایین ، چه در مراحل بافت و چه در مراحل تکمیل ، روشن و پرنور بوده و از نظر استاندارد بسیار مطلوب هستند. همین مسئله از دلایل کیفیت بالای فرش های تولیدی این سرزمین هستند.

از مشخصات فرش نایین می توان به استفاده پنبه و ترکیب پشم و ابریشم در تاروپود فرش اشاره کرد. به طور معمول ابریشم سفید را در حاشیه نقوش فرش می بافند که به طرح فرش نایین حالت برجسته می دهد. قالی هایی که برای مصرف خانواده به کار می روند، ساختار محکم و پرزهایی بلندی دارند تا دوام بیشتری داشته باشند، ولی چون قالی نایین پرزهای کوتاهی دارد، و رنگ های روشن در آن به کار می رود، بیشتر برای تزئین استفاده می شود و این ویژگی فرش نایین است.

خامه فرش نایین از کارخانه های درجه یک اصفهان و یزد تأمین می شوند. برای این فرش ها از خامه نمره ۸ تا ۲۰ استفاده می کنند. نمره ۲۰ به طور معمول در فرش های ظریف مصرف می شود. نخ مورداستفاده در چله فرش ، از اصفهان و کاشان تأمین می شود. با وجود شهرت فرش های ابریشمی ، فرش نایینبیشتر بر پنبه و پشم متکی است.

نقشه و طرح فرش نایین چیست؟

اصلی ترین طرح فرش نایین ، طرح شاه عباسی ، لچک ترنج با استفاده از ترکیبات اسلیمی ، ختایی و به طور کلی نقوشی است که با طرح های سنتی فرش ایرانی درهم آمیخته اند. استفاده از طرح های سنتی همراه با رنگ آمیزی خاص فرش های نایین ، هویت خاصی به این فرش داده و ویژگی فرش نایین محسوب می شود.

از نقوش سنتی دیگری که از نقشه فرش نایین استفاده می شود، نقش گنبد ، حاج خانمی ، درختی ، قابی ، محرابی ، محرمات ، افشان ، لچک ترنج و کتیبه و تاریخی هستند. به طور کلی می توان طراحان و بافندگان فرش نایین ، زیباترین و دل پذیرترین بازسازی ها از طرح های رایج فرش ایرانی را در طرح فرش نایین به کار گرفته اند.

طی سال های اخیر هم بافندگان و تولیدکنندگان فرش جهانی نایین ، نوآوری های فراوانی هم در مشخصات فرش نایین به کار گرفته اند و در نقشه فرش نایین از نقوش متنوع تری طی استفاده کرده اند. از جمله مشخصات فرش نایین در طرح و نقش ، می توان به استفاده بیشتر از نقوش سنتی ، بافت فرش های کناره ، دایره ، شش گوش و هشت گوش اشاره کرد. در بیشتر این طرح ها ، ظرافت و پرکاری قلم طراحان نایینی ، روح و هویت خاصی به فرش اصیل نایین داده و این را هم می توان ویژگی فرش نایین قلمداد کرد.

با توجه به طرح و نقشه فرش نایین از قدیم و اظهارات صاحب نظران این حوزه ، می توان این ها را از اصیل ترین طرح ها در نقشه فرش نایین و جزو مشخصات فرش نایین دانست:

• طرح لچک و ترنج ،
• طرح فرش افشان ،
• طرح برگردان ،
• طرح فرش ابری ،
• طرح ماهی درهم ،
• طرح فرش خشتی و شکارگاه اژدری ،
• طرح پنجه گرگی ،
• طرح حاشیه حاج احمدی ،
• طرح فرش قاب قلمدون ،
• طرح بند اسلیم .

تحقیقات در حوزه فرش و فرش بافی حاکی از آن هستند که بیشتر طرح های مورد استفاده در مناطق مختلف قالی بافی و فرش بافی در سرتاسر کشور ، در نقشه فرش نایین هم به کار رفته اند. البته اصلی ترین طرح فرش نایین بیشتر با استفاده از لچک و ترنج بوده و سایر طرح ها در مشخصات فرش نایین کاربرد کمتری دارند.

امروزه فرش هایی با مشخصات فرش نایین در روستاها و بخش های مختلف این شهر ، از جمله تودشک ، و همین طور در بخش هایی از استان اصفهان ، مانند اردستان و بیابانک ، و مناطق دورتری مانند طبس در استان خراسان و استان قزوین بافته می شوند. طرح فرش نایین و سایر ویژگی های کیفی آن ، باعث شده خیلی ها با تبعیت از ویژگی فرش نایین به تولید و عرضه فرش و قالبی بپردازند.

منبع : شرکت فرش اکسیر

آشنایی بیشتر با تاریخچه معماری در ایران

سبک های معماری در ایران همواره دستخوش تحولات زیادی بوده است. اما هموراه سبک های معماری در ایران از ویژگی هایی برخوردار بوده است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان آن را منحصر به فرد کرده است. با توجه به همین موضوع بر آن شدیم تا در این مقاله به بررسی تاریخچه معماری در ایران و تحولات معماری در ایران بپردازیم. در ادامه با ما همراه باشید.

سبک معماری قبل از اسلام

سبک معماری در ایرانِ قبل از اسلام به دو شیوه پارسی و پارتی تقسیم بندی می شود:

شیوه معماری پارسی

از زمان مادها تا حمله اسکندر (از قرن ۸ قبل از میلاد تا قرن ۳ قبل از میلاد)

توجه شاهان هخامنشی به معماری ، از بناهای باقی مانده از آن زمان کاملا مشهود است.

یکی از ویژگی های رایج در سبک های معماری رایج در دوره شاهان هخامنشی این است که در آثار معماری آن دوره تاثیر سایر ملل نیز دیده می شود. علت این امر این است که هخامنشیان برای ساخت ساختمان های از کارگران و صنعت گران ملل های مختلف مانند بابل ، لیدی ، ماد و مصر بهره می گرفته اند. حتی بسیاری از مصالح های به کار رفته در بناها از فواصل دور دست به ایران می آمده است. برخی از مهم ترین ویژگی های معماری شیوه پارسی عبارتند از:

• استفاده از سنگ بریده و منظم
• استفاده از بهترین نوع مصالح از لحاظ مرغوبیت و رنگ و مقاومت در برابر باد ، باران و نور خورشید
• آماده کردن پی بنا با سنگریزه و سنگ لاشه و بنای ساختمان بر روی سکو و تختگاه
• قرار دادن ستون ها در حداکثر فاصله ممکن از یکدیگر
• ارتفاع بلند و چشم گیر ستون ها
• پوشش با شاه تیر و تیرچه چوبی سخت و بریده و درودگری شده
• تعبیه سایبان و آفتابگیر منطقی و ضروری برای ساختمان ها

شیوه معماری پارتی

دومین شیوه معماری در ایرانِ قبل از اسلام ، شیوه پارتی است. این شیوه بعد از حمله اسکندر در ایران معمول شد و در دوره اشکانی ، ساسانی صدر اسلام و حتی بعد از اسلام در بعضی نقاط تا قرن سوم و چهارم هجری ادامه داشته است. متاسفانه آثار قابل توجهی از معماری آن دوران بر جای نمانده است. اما خصوصیات کلی ساختمان های پارتی را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

• حداکثر استفاده از مصالح محلی (بوم آورد) مثل استفاده از سنگ لاشه ، خشت خام یا پخته و …
• استفاده استادانه از تکنیک پیشرفته طاق و گنبد
• طراحی های متنوع

سبک معماری ساسانیان

یکی دیگر از دوره های باشکوه معماری در ایران ، در دوران ساسانیان پدیدار شده است. از آن جایی که ساسانیان خود را بازمانده پارسیان می دانستند در معماری ساختمان و بناهای خود از شیوه پارسی الهام می گرفتند.

هر چند با توجه به آن که در آن زمان جنگ های داخلی بسیار زیادی با رومیان همسایه غربی ایران داشتند ، نتوانستند که ساختمان ها و کاخ های بزرگی مانند پارس ها احداث کنند. اما بناهای بسیار با ارزشی را با استفاده از مصالح ساختمانی بومی را به وجود آوردند.

با توجه به این که دین رایج زمان ساسانیان زرتشتی بوده است ، آتشکده ها در معماری آن دوران جایگاه خاصی داشته اند و با شکوه خاصی طراحی می شده اند. ویژگی های سبک معماری ساسانیان عبارتند از:

• اساس معماری ساسانیان گنبد است و ایوان ، طاق نماها ، اتاق ها و طاق های گهواره ای در اطراف یک یا چند حیاط قرار می گرفته است.
• ایوان ها دارای طاق ضربی و چهار طاق های مخصوص آتشکده بودند.
• هنرهای گچبری ، موازییک کاری و نقاشی دیواری از تزیینات مهم ساختمان های ساسانیان به شمار می رود.

سبک معماری اسلامی

بعد از انقراض آخرین پادشاه ساسانی در معماری ایران دوران جدید رقم خورد. اولین نمونه های معماری اسلامی ایران در منطقه خراسان شکل گرفت. مسجدها و مناره ها برای دعوت به اسلام و نماز به جای آتشکده های ساسانی ساخته شد.

تزئینات رایج در معماری قبل از اسلام مانند گچ بری و آرایش با کاشی لعابدار به تزئینات رایج در معماری اسلامی تغییر پیدا کرد. خصوصیات معماری در ایران بعد از اسلام عبارتند از:

• سادگی
• پرهیز از بیهودگی
• استفاده از مصالح بوم آورد

بناهای زیادی از آن دوران بر جای مانده است که از مهم ترین بناهایی که در حال حاضر در دسترس هستند می توان به مسجد جامع فهرج از نیمه اول قرن اول هجری مسجد تاریخانه دامغان ، مسجد جامع اصفهان (مسجد اولیه) ، مسجدجامع ابرقو ، مسجد جامع نایین ، مسجد جامع میبد ، مسجد جامع اردستان و مسجد جامع تبریز قبل از بازسازی آن ها اشاره کرد.

سبک معماری در ایران پس از اسلام

بعد از ورود اسلام به ایران ، معماری در ایران به شکل های مختلفی تغییر یافت. از میان دوره های تاریخی متعدد معماری بعد از اسلام به معرفی دوره صوفیه ، قاجاریه و پهلوی می پردازیم.

معماری در ایران در دوران صفویه

بدون شک یکی از باشکوه ترین دوران معماری ایرانی به دوران صفویه تعلق دارد. معماران و مهندسان ایرانی در این دوران سهم بسزائی را در پیشرفت معماری ایران داشته اند. معماری دوران صفویه ، از لحاظ وسعت و کارایی بسیار متنوع است و در تمام ابعاد حیات فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی نمود پیدا می کند.

بناهای ساخته شده در این دوران اغلب دارای طرح کلی چهار ایوانی هستند. ساخت ایوان های عظیم با ابعاد بزرگ نیز یکی دیگر از ویژگی های معماری دوران صفویه است. در ابنیه های مذهبی کاشی های لعاب دار ، معرق و هفت رنگ به وفور به چشم می خورد و در تزیین دیواره های خارجی و داخلی بنا ، طاق ها ، مناره ها ، گنبدها و محراب ها از آن ها استفاده شده است.

معماری در ایران در دوران قاجار

بیشتر تاریخ نگاران معتقد هستند که روح معماری ایرانی در دوران قاجار از سبک های غربی گرفته شده است. بناهای مسکونی دوره قاجار شامل یک اتاق مرکزی ایوان و اتاق های کوچک تر بوده اند که در اطراف اتاق مرکزی قرار می گرفته اند.

هنرکاشی کاری در دوران قاجاریه چندان مورد توجه قرار نگرفته است و تقلیدی ناقص از کارهای قرن گذشته است. رعایت اصل سلسله مراتب و توجه به اهمیت فضاها ، نمای بیرونی ساده ، بهره گیری ازارسی را می توان از ویژگی های معماری دوران قاجار به شمار آورد. مقبره حضرت عبدالعظیم در شهر ری یکی از بناهای ارزشمند باقی مانده از آن دوران است.

معماری در ایران در دوران پهلوی

معماری ایران در دوران پهلوی تحت تاثیر هرج و مرج های زیادی قرار گرفت به گونه ای که مطالعه ساختمان و بناهای باقی مانده از آن دوران نشان می دهد که هر کدام از بناها بیانگر یکی از مکاتب فکری هستند. اما برخی ویژگی های مشترک نیز در بناهای ساخته شده در دوران پهلوی وجود دارد که عبارتند از:

• استفاده از عناصر و جزییات معماری ایران باستان در درنماسازی یا تزیینات
• بالاتر قرار گرفتن ساختمان از سطح زمین
• ورودی های بلند و ستون های مرتفع و کشیده
• استفاده به جا از تزئینات هرچند ساده و مختصر

منبع : شرکت معماری چیدمانه

ویژگی های فرش خراسان چیست؟

خراسان یکی از مناطق مهم تولید فرش در ایران است که تعداد بسیار زیاد کارگاه های فرش ، گویای اهمیت و گستردگی تولید فرش در این منطقه هستند. به طور کلی در خراسان بیشتر از ۲۰۰ هزار کارگاه قالی بافی با بیشتر از ۴۰۰ هزار بافنده مشغول فعالیت هستند. این هنر بیشتر از ۱۵۰۰ سال است که در منطقه خراسان وجود دارد و هر روز پویاتر می شود. گفته می شود که فرش پازیریک ، قدیمی ترین فرش جهان در منطقه خراسان بافته شده است. همین مسئله به خوبی نشان دهنده قدمت و سابقه طولانی قالیبافی در این منطقه است.

خراسان در ادوار مختلف تاریخی و از زمان سلطنت شاهرخ میرزا در سلسله تیموریان تا به امروز فراز و نشیب های زیادی را پشت سر گذاشته است. در دوران صفویه با اوج شکوفایی رسید و در زمان قاجار کمی رو به افول رفت. در حال حاضر نیز توجه گسترده ای به فرش این منطقه شده است. آنچه که ویژگی فرش خراسان و باعث تمایز آن از فرش سایر مناطق می شود ، نقوش گرم ، زیبا و نوع بافت آن است.

ویژگی فرش خراسان در طرح و رنگ

سرزمین خراسان از شرایط آب و هوایی خاصی برخوردار است. وجود مراتع وسیع در این منطقه موجب گستردگی مراکز پرورش دام شده است. به همین دلیل پشم استفاده شده در بافت فرش دستبافت خراسان از نوع مرغوب و با کیفیت است. انتخاب پشم مرغوب در بافت گره را می توان ویژگی فرش خراسان دانست.

رنگ های به کار رفته در فرش دستبافت این منطقه کاملا طبیعی هستند و منشا گیاهی دارند. به طور مثال برای تهیه رنگ سیاه از پوست گردو استفاده می شود. رنگ ماستی ( آبی ) ، دوغی ( آبی کمرنگ ) ، گل خار ( صورتی ) ، لاکی ( قرمز ) ، فولادی ( آبی کمرنگ ) ، کاهی ( کرم و نخودی ) ، آتشی( قرمز روشن ) ، سرمه ای ، خاکی ، سفید و سبز طیف گسترده رنگ هایی هستند که در بافت فرش این مناطق به کار می رود.

از نکات جالب توجه و ویژگی فرش خراسان طرح های به کار رفته در بافت فرش است. در گذشته های دور از نقوش انسانی و حیوانی همراه با نقش ترنج در بافت فرش استفاده می شد؛ اما امروزه از نقش ماهی یا هراتی استفاده می شود. نقش هراتی نوعی از طرح گل تزیینی است که در یک لوزی قرار گرفته و چهار برگ تیز دارد.

طرح های رایج دیگر این منطقه به سه دسته کلی طرح های ریزه ماهی ، ربعی سعدی و بته جقه تقسیم می شوند که هر کدام ویژگی فرش خراسان را به شکلی نشان می دهد. به طور مثال طرح بته جقه فاقد لچک ترنج است و در تمامی فرش طرح گل و برگ ریز دیده می شود. البته به جز این سه طرح کلی در روستاهای منطقه خراسان طرح های کله اسبی ، محرمات ، خشتی و هفت رنگ نیز بافته می شود.

ویژگی فرش مشهد

بیشتر قالی های بافته شده در این منطقه دارای طرح ترنج و تصویر هستند و در اطراف زمینه نیز با کمک طرح لچک و گلدان هایی تزیین شده است. اما ویژگی فرش مشهد استفاده از طرح افشان یا لچک ترنج در آن است. به طور کلی به استناد کتاب فرش نامه ایران ، در بافت فرش های مرغوب از نقشه لچک ترنج استفاده می شود.

این مسئله در بافت فرش مشهد به خوبی رعایت شده و باعث تمایز این فرش نسبت به فرش سایر مناطق ایران شده است. فرش مشهد از نظر رنگ بندی نیز اصالت ، گرما و زیبایی خود را حفظ کرده است. مایه های متنوع و گوناگون رنگ قرمز مانند قرمز تیره ، خرمایی و ارغوانی در این فرش به وسعت زیاد استفاده می شود.

علاوه بر آن در تهیه رنگ نیز غالبا از مواد در طبیعی مانند پوست گردو ، پوست انار و اسپرک استفاده می شود. اما در صورتی که نتوان رنگ مورد نظر را با روش طبیعی به دست آورد ، از رنگ های شیمیایی با کیفیت برای رنگرزی نخ فرش استفاده می شود.

ویژگی فرش خراسان جنوبی

این استان با توجه به وسعت گسترده ای که دارد ، به چندین شهرستان بزرگ تقسیم می شود. همه این شهرستان ها در تولید فرش دستباف فعال هستند؛ اما شهر بیرجند در این زمینه به شهرت زیادی دست یافته است. ویژگی فرش خراسان جنوبی و شهر بیرجند در طرح های یکنواخت این منطقه است.

نقش ماهی هراتی ، افشان ، خشتی و لچک ترنج استفاده بیشتری نسبت به سایر نقوش فرش ایرانی دارند. در تولید و رنگرزی نخ فرش نیز رنگ های کبود ، سرمه ای ، ماسی ، کرمی ، سبز ، علفی ، خاکی ، پسته ای ، لاکی ، گل خاری ، شتری ، گل انار ، زرد کاهی و شکلاتی استفاده می شود.

فرش این منطقه عمدتا چله پنبه ، خامه پشمی و گل ابریشم است. ترکیب این نوع سه نخ به همراه طرح ها و رنگ های زیبا ، فرشی با اصالت ، زیبا و با کیفیت را ایجاد می کند و موجب ویژگی فرش خراسان جنوبی و تمایز آن نسبت به سایر مناطق می شود. همچنین استفاده از گره فارسی برای بافت فرش موجب لختی ، نرمی و لطافت بیشتر فرش خراسان جنوبی شده است.

تولید فرش ماشینی در خراسان

مردم منطقه خراسان از دیرباز به تولید فرش اشتغال داشتند و در حال حاضر نیز این منطقه علاوه بر تولید فرش دستباف در تولید فرش ماشینی نیز به پیشرفت قابل توجهی دست پیدا کرده است. استفاده از دستگاه های به روز و مدرن در بافت فرش ماشینی موجب شده است که فرش های ماشینی با کیفیت و مرغوبی تولید و روانه بازار مصرف شود.

در بافت فرش ماشینی از چند نوع نخ آکریلیک ، پشمی و پلی استر استفاده می شود که هرکدام مزایای خاص خود را دارند. اما استفاده از نخ اکریلیک موجب مرغوبیت و طول عمر فرش ماشینی می شود. نخ آکریلیک با توجه به کیفیت ، دوام و درخشندگی بالایی که دارد ، پرزدهی بالایی نیز دارد. اما در حال حاضر با استفاده از فناوری هت ست در تولید فرش ماشینی خراسان این مشکل به راحتی برطرف شده است.

فرش ماشینی خراسان در طرح ها ، رنگ های متفاوت و در انواع ۵۰۰ شانه ، ۷۰۰ شانه ، ۱۰۰۰ شانه ، ۱۲۰۰ شانه ، و ۱۵۰۰ شانه تولید و روانه بازار مصرف می شود. توجه به تنوع ، تراکم و کیفیت فرش موجب شده است که بازار فرش ماشینی تولیدی در خراسان و مشهد یکی از مهم ترین و معروف ترین بازارهای فرش ماشینی در کشور باشد.

منبع : شرکت فرش اکسیر